Sông Mã là huyện vùng cao, biên giới của tỉnh Sơn La, dân số của huyện có trên 158 nghìn người, trong đó, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm trên 86%. Việc triển khai công tác giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng dân tộc thiểu số trên địa bàn huyện trong thời gian qua đã có chuyển biến tích cực, tạo được sự đồng thuận trong cộng đồng, số lượng các cặp tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống giảm rõ rệt theo từng năm.

Phụ nữ xã Chiềng Cang quan tâm, tìm hiểu thông tin về sức khỏe sinh sản tại Trạm Y tế xã.

Nhiều năm trở về trước, các hoạt động tiếp cận kiến thức về hôn nhân, gia đình và pháp luật ở một số bộ phận đồng bào dân tộc thiểu số còn hạn chế, tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số vẫn còn diễn ra. Một số nơi quan niệm, hủ tục lạc hậu đã ăn sâu vào nhận thức của người dân, trực tiếp ảnh hưởng và chi phối đời sống của đồng bào các dân tộc thiểu số; nhiều người cho rằng, cho con kết hôn sớm để gia đình có thêm người lao động hoặc kết hôn trong cùng họ tộc thì mới giữ được tài sản của gia đình, dòng họ. Việc can thiệp, ngăn chặn của chính quyền địa phương đối với tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống ở một số nơi chưa triệt để, thiếu quyết liệt. Trong khi đó, các chế tài, hoạt động về can thiệp tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống chưa đủ sức răn đe; cán bộ chuyên trách, cộng tác viên thôn bản chưa đồng đều về trình độ học vấn, chuyên môn nghiệp vụ; chưa có chính sách để họ nhiệt tình hơn trong công tác.

Trước thực trạng trên, huyện Sông Mã đã chỉ đạo các cơ quan, đơn vị, UBND các xã, thị trấn tổ chức triển khai thực hiện công tác tuyên truyền về Luật Hôn nhân và gia đình bằng các hình thức phù hợp. Từ năm 2021 đến hết tháng 6 năm nay, các cơ quan, tổ chức chính trị - xã hội, UBND các xã, thị trấn đã thường xuyên tổ chức lồng ghép các hoạt động truyền thông, các cuộc tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật về Luật Hôn nhân gia đình, tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng dân tộc thiểu số, với tổng số 392 hội nghị, thu hút 23.297 người tham dự.

Đồng thời, cử hàng chục học viên là trưởng bản, phó trưởng bản, bí thư, phó bí thư, chi hội trưởng phụ nữ, đoàn thanh niên tham gia các lớp tập huấn về tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống. Phát huy vai trò già làng, trưởng bản, người có uy tín trong công tác tuyên truyền, vận động đồng bào thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật... Từ đó, người dân tự giác chấp hành và cam kết thực hiện tốt chính sách, pháp luật, góp phần giảm thiểu tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống.

Ông Nguyễn Văn Phương, Phó Chủ tịch UBND huyện Sông Mã, cho biết: Về cơ bản, các cơ quan, đơn vị, UBND các xã, thị trấn đã thực hiện tốt công tác giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống. Tuy nhiên, công tác phối hợp trong việc rà soát, thống kê tổng hợp về công tác này trên địa bàn của các xã còn nhiều bất cập, nhất là trên địa bàn một số xã vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới còn chưa được kịp thời, chưa đầy đủ và chính xác; trong khi tình trạng trên vẫn còn tiềm ẩn nguy cơ gia tăng trở lại. Do đó, UBND huyện đã chỉ đạo các cơ quan, đơn vị thường xuyên bám nắm tình hình vùng đồng bào dân tộc, qua đó phối hợp với địa phương tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc kịp thời, đồng thời tiếp tục có những đề xuất phương hướng giải quyết phù hợp với yêu cầu thực tế.

Chiềng Cang là một trong những xã làm tốt công tác dân số - KHHGĐ. Ông Cầm Văn Minh, Chủ tịch UBND xã, cho biết: Hằng năm, xã thường xuyên bám nắm địa bà, rà soát, thống kê số liệu về thực trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, nhất là trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số; tăng cường tuyên truyền và quan tâm chỉ đạo sát sao đối với công tác này. Từ đầu năm đến nay, trên địa bàn xã chỉ có 2 trường hợp tảo hôn, không có tình trạng hôn nhân cận huyết thống. So với nhiều năm trước, con số này đã giảm rõ rệt.

Hiện, tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở Sông Mã đã có sự chuyển biến tích cực. Từ năm 2021 đến hết 6 tháng đầu năm 2022, toàn huyện có 43 vụ (năm 2020 có 45 vụ); không có vụ kết hôn cận huyết thống (năm 2020 có 1 vụ).

Thời gian tới, huyện Sông Mã tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy Đảng trong triển khai giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng dân tộc thiểu số; tăng cường các hoạt động tư vấn, can thiệp nhằm thay đổi hành vi, huy động sự tham gia của cộng đồng nhằm thực hiện ngăn ngừa, giảm thiểu tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng dân tộc thiểu số, góp phần đảm bảo sức khỏe cho người dân.