Sau hơn 2 năm thực hiện Thông báo số 481-TB/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao với nhiều cơ chế, chính sách đã khuyến khích doanh nghiệp, HTX đầu tư vào sản xuất, bảo quản, chế biến nông sản, áp dụng các quy trình sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, góp phần nâng cao vị thế sản phẩm nông sản tỉnh nhà.

Ứng dụng công nghệ cao tạo sức bật cho nông nghiệp.

Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, toàn tỉnh hiện có khoảng 430 ha cây trồng áp dụng hệ thống tưới nước tự động tiết kiệm; 50 ha trồng rau, củ quả, hoa trong nhà lưới, nhà kính; trên 10.000 ha cây ăn quả được ghép cải tạo bằng giống mới năng suất, chất lượng cao; gần 9.800 ha cây trồng áp dụng tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP hoặc các tiêu chuẩn tương tự; duy trì và phát triển 61 chuỗi cung ứng thực phẩm nông sản, thủy sản an toàn; 16 sản phẩm nông sản được Cục Sở hữu trí tuệ cấp văn bằng bảo hộ; chè shan tuyết Mộc Châu được bảo hộ tại thị trường Thái Lan... Chăn nuôi phát triển theo hướng hàng hoá, chú trọng cải tạo giống, ứng dụng công nghệ sinh học trong xử lý chất thải chăn nuôi; sử dụng men vi sinh hoạt tính trong ủ, chế biến thức ăn chăn nuôi... đã mang lại nhiều khởi sắc cho nông nghiệp của tỉnh.

Hiện nay, sản xuất nông nghiệp theo tiêu chuẩn VietGap, GlobalGAP và các tiêu chuẩn tương tự, tham gia chuỗi liên kết phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu đang là đích đến của các tổ chức, cá nhân trên địa bàn hướng tới. Toàn tỉnh đã thu hút các doanh nghiệp, HTX đầu tư xây dựng 31 cơ sở, xưởng, nhà máy chế biến nông sản xuất khẩu, sản lượng trên 100.000 tấn sản phẩm/năm, trong đó 80% sản phẩm tham gia xuất khẩu. Theo đó, lần đầu tiên giá trị hàng hóa xuất khẩu của tỉnh đạt 115 triệu USD, trong đó giá trị hàng nông sản chiếm trên 98%. Cùng với đó, 5 nhà máy chế biến nông sản, gồm: Nhà máy chế biến chanh leo, rau, củ quả xuất khẩu của Công ty cổ phần Nafoods Tây Bắc (Mộc Châu); Nhà máy chế biến mủ cao su của Công ty cổ phần Cao su Sơn La (Thuận Châu); Nhà máy chế biến cà phê của Công ty cổ phần Phúc Sinh Sơn La và 2 nhà máy chế biến tinh bột sắn (Mai Sơn) được đầu tư dây chuyền, công nghệ hiện đại, công suất chế biến hàng chục tấn nông sản/ngày, đã đi vào hoạt động trong năm 2018, không chỉ đảm bảo ổn định đầu ra cho nông sản, mà còn góp phần nâng tầm thương hiệu nông sản Sơn La, có thể trực tiếp xuất khẩu ra thị trường các nước trên thế giới.

Ông Phạm Đức Chính, Chủ tịch UBND huyện Mộc Châu, thông tin: Để khuyến khích các doanh nghiệp, HTX trồng cây ăn quả ứng dụng công nghệ cao, ngoài chính sách của tỉnh, huyện Mộc Châu đã hỗ trợ các doanh nghiệp, HTX và các hộ dân một phần kinh phí xây dựng nhà lưới, hỗ trợ sử dụng công nghệ tiên tiến trong trồng, chăm sóc cây ăn quả từ nguồn vốn sự nghiệp kinh tế của huyện; hỗ trợ kỹ thuật; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, tạo môi trường thuận lợi thu hút các nhà đầu tư có tiềm lực đầu tư vào lĩnh vực chế biến nông sản theo chuỗi liên kết. Đến nay, Mộc Châu có 7.698 ha cây ăn quả (3.864 ha cho thu hoạch, sản lượng ước trên 35.000 tấn). Trong đó, gần 100 ha cây ăn quả sản xuất theo quy trình VietGAP, GlobalGAP; 83 ha áp dụng công nghệ tưới tiết kiệm nước; gần 1,7 ha dâu tây trồng trong nhà lưới; giống bơ kim cương của Mỹ đã được lai ghép tại Mộc Châu.

Bắt nhịp xu hướng, huyện Mai Sơn cũng đã làm tốt công tác tuyên truyền, vận động các doanh nghiệp, HTX, hộ dân tiếp cận các chính sách ưu đãi, hỗ trợ của trung ương, tỉnh và huyện để đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao, tạo chuyển biến tích cực trong sản xuất nông nghiệp. Theo ông Cầm Văn Thắng, Trưởng Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện, Mai Sơn hiện có 57 ha dâu tây, chanh leo, cây ăn quả sử dụng hệ thống tưới ẩm; trên 72 ha áp dụng VietGAP, GlobalGAP và các tiêu chuẩn khác; 86,6 ha cây ăn quả được cấp mã vùng để xuất khẩu; trên 12.000 m2  trồng rau, củ quả trong nhà lưới. Năm 2018, Mai Sơn đã hỗ trợ 1,5 tỷ đồng cho 3 HTX xây dựng 3 vườn ươm sản xuất giống cây lưu vườn, tổng diện tích trên 30.000 m², quy mô 1,9 triệu cây giống/năm/vườn. Cùng với đó, xây dựng 25,6 ha sản xuất, tiêu thụ rau an toàn theo hướng VietGAP, mỗi năm cung ứng cho thị trường 400 tấn rau các loại...; nhiều mô hình cho thu nhập từ 400 đến 600 triệu đồng/ha/năm đang phát huy tốt hiệu quả và được nhân rộng.

Tuy vậy, việc ứng dụng công nghệ trong sản xuất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh đang đối diện với nhiều khó khăn: Diện tích đất canh tác nhỏ, phân tán, địa hình không bằng phẳng; nguồn lực từ ngân sách Nhà nước và nguồn vốn tín dụng trong đầu tư phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao chưa đáp ứng yêu cầu; doanh nghiệp, HTX chưa được hưởng các chính sách tín dụng khuyến khích sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao theo quy định tại Nghị định số 55/2015/NĐ-CP ngày 9/6/2015 của Chính phủ...

Khắc phục những tồn tại, hạn chế, các sở, ngành chức năng của tỉnh tiếp tục phối hợp với các huyện, thành phố tuyên truyền, vận động các tổ chức, cá nhân tiếp tục nhân rộng mô hình ứng dụng công nghệ cao theo chuỗi liên kết, phấn đấu đến năm 2020, toàn tỉnh có 20.000 ha cây ăn quả áp dụng quy trình sản xuất nông nghiệp tốt VietGAP, GlobalGAP và các tiêu chuẩn khác; 12.000 ha cà phê áp dụng tiêu chuẩn 4C, UTZ hoặc tiêu chuẩn quốc tế khác; 200 ha cây trồng ứng dụng công nghệ nhà lưới, nhà kính; 1.000 ha cây trồng ứng dụng tưới nước tự động, tiết kiệm; xây dựng, quản lý và phát triển thương hiệu cho 25 sản phẩm nông sản; duy trì và phát triển thương hiệu 16 sản phẩm nông sản đã có nhãn hiệu được bảo hộ, góp phần hiện thực hóa lộ trình tái cơ cấu nền nông nghiệp tỉnh nhà.