Cùng với đẩy mạnh xây dựng nông thôn mới gắn với tái cơ cấu ngành nông nghiệp, tỉnh ta đang triển khai chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) với mục tiêu tổ chức lại sản xuất nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa quy mô lớn; ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật nhằm giảm giá thành sản phẩm; sản xuất theo hướng sạch, an toàn sinh học. Đồng thời, tổ chức dự án theo chuỗi giá trị hàng hóa, gắn kết chặt chẽ với doanh nghiệp trong sản xuất và tiêu thụ nông sản, xây dựng nhãn hiệu hàng hóa, góp phần hình thành và phát triển nhãn hiệu hàng hóa đặc trưng cho mỗi địa phương.

Người dân xã Tân lập, Mộc Châu thu hái chè.

Toàn tỉnh hiện có 14 công ty cổ phần, 3 doanh nghiệp tư nhân, 8 công ty TNHH, 198 hợp tác xã, tổ hợp tác liên kết hộ sản xuất kinh doanh, xây dựng hàng trăm mô hình cho hiệu quả kinh tế cao, nhiều sản phẩm có nhãn mác đưa ra thị trường; đặc biệt, đang hướng tới tổ chức xây dựng Khu dân cư nông thôn mới kiểu mẫu, vườn mẫu theo hướng sản xuất nông nghiệp hữu cơ để tạo ra sản phẩm hàng hóa đa dạng cung cấp cho thị trường... đây chính là những lợi thế trong quá trình triển khai xây dựng Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm”.

Hoạt động ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất nông nghiệp được tỉnh ta đặc biệt quan tâm, đã tiến hành hỗ trợ các doanh nghiệp, HTX sản xuất rau, quả và nuôi trồng thủy sản áp dụng quy trình thực hành sản xuất nông nghiệp tốt được cấp giấy chứng nhận VietGAP; hỗ trợ xây dựng, duy trì và phát triển 65 chuỗi sản xuất nông nghiệp an toàn (các sản phẩm đang tiêu thụ rất tốt trong hệ thống các siêu thị, cửa hàng, đại lý trong và ngoài tỉnh; hệ thống bếp ăn của các cơ quan, trường học). Đến nay, 17 sản phẩm nông sản đã có nhãn hiệu được bảo hộ, gồm: Cà phê Sơn La, cam Phù Yên, nhãn Sông Mã, xoài tròn Yên Châu, chè shan tuyết Mộc Châu, rau an toàn Mộc Châu, chè Ôlong Mộc Châu, chè Tà Xùa, mật ong Sơn La, khoai sọ Thuận Châu, na Mai Sơn... Giai đoạn 2019-2020, tỉnh ta tiếp tục xây dựng, quản lý và phát triển thương hiệu cho 25 sản phẩm nông sản. Hoạt động này tạo lợi thế lớn để các địa phương xây dựng thương hiệu, nâng cao giá trị sản phẩm chủ lực, làm giàu cho nông dân gắn với xây dựng nông thôn mới.

Tuy nhiên, những kết quả đạt được chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế của tỉnh, hiệu quả kinh tế đem lại từ các sản phẩm nông nghiệp đặc trưng, đặc biệt là các sản phẩm từ nghề truyền thống chưa cao; ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất còn hạn chế; thương mại hóa sản phẩm nông sản chưa được quan tâm đúng mức; các doanh nghiệp, HTX, hộ sản xuất, kinh doanh còn thụ động trong tiếp cận thị trường, dẫn đến hiệu quả, tính bền vững chưa cao; tập quán sản xuất nhỏ lẻ, phân tán khiến chuỗi liên kết sản xuất gặp khó khăn...

Giai đoạn 2018-2020, định hướng 2030, tỉnh ta dự kiến đưa ra một số sản phẩm để thực hiện Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” với 6 nhóm sản phẩm để tổ chức điều tra, gồm: Thực phẩm là nhóm các nông sản tươi sống; các loại đồ uống có cồn và không có cồn; thảo dược hoặc các sản phẩm có thành phần từ thảo dược; vải may mặc, các sản phẩm làm từ bông, sợi; hàng lưu niệm, đồ nội thất trang trí là các sản phẩm từ gỗ, sợi, mây tre, kim loại; du lịch nông thôn gồm các sản phẩm dịch vụ phục vụ tham quan, du lịch, giải trí, học tập, nghiên cứu...

Cây sơn tra mang lại nguồn thu nhập ổn định cho người dân xã Ngọc Chiến (Mường La).

Với những tiềm năng, lợi thế về các sản phẩm nông nghiệp, thủ công, tỉnh ta quyết tâm xây dựng, triển khai thành công chương trình OCOP nhằm phát triển kinh tế khu vực nông thôn, cơ cấu lại sản xuất nông nghiệp, thực hiện hiệu quả mục tiêu xây dựng nông thôn mới. Theo đó, UBND tỉnh yêu cầu các sở, ngành, các huyện, thành phố rà soát lại các cơ chế, chính sách, quy hoạch, hoàn thiện thể chế để tạo hành lang pháp lý phát triển các ngành nghề phi nông nghiệp, nông thôn; có chính sách cụ thể đối với các sản phẩm đặc thù, các sản phẩm có thế mạnh vùng, từng địa phương rà soát, bổ sung quy hoạch phát triển ngành nghề và nhóm các sản phẩm đặc thù, từ đó lập kế hoạch, lộ trình thực hiện một cách chi tiết. Bên cạnh đó, xây dựng mỗi xã một sản phẩm phải dựa trên cơ sở phát huy giá trị văn hóa, kinh tế của sản phẩm có sẵn; đồng thời, tạo ra sản phẩm, ngành nghề mới có sự khác biệt để từng bước xây dựng thương hiệu, tạo khả năng cạnh tranh, không chỉ sản xuất và phát triển trong một xã mà còn nhân rộng ra các địa phương.